Ýmam-ý Gazali'nin, Ýhya-yý ulum’unda,
Þöyle buyurmaktadýr (can verme) hususunda:

Can vermenin acýsý öyle þiddetlidir ki,
Baþka bütün acýlar, ona göre nedir ki?

Bir kimsenin önünde, yalnýz bu olsa þayet,
Dünyada hiçbir þeyden alamaz tad ve lezzet.

Bir kimse düþünse ki, çok zalim, gaddar biri,
Her an için, evinden girebilir içeri.

Hatta vurup bir þeyle, kendisini öldürür.
O kimse, her an için ancak bunu düþünür.

Ve asla bu korkuyla yatamaz, uyuyamaz.
Yediði yemekten de hiçbir lezzet alamaz.

Hatta yemek yiyemez, bunun düþüncesinden.
Yatýp uyuyamaz da, ölüm endiþesinden.

Ölüm de, her an için gelebilir herkese.
Hatta ecel, her þeyden yakýndýr daha bize.

Ayrýca can vermenin öyledir ki þiddeti,
Yoktur onun yanýnda, baþka þeyin kýymeti.

Yetmiþ kýlýç darbesi vurulsa da birine,
Can verme acýsýnýn yanýnda hiçtir yine.

Susuyor görünse de, can çekiþen bir insan,
Tükendiði içindir takati o acýdan.

Çünkü o þiddet ile, çekilir el ve ayak.
Bunun ne olduðunu, tadanlar bilir ancak.

Resulullah, gitmiþti bir hastanýn yanýna.
Gördü ki, onun ruhu dayanmýþ boðazýna.

Buyurdu: (Ben bilirim, bunun ne olduðunu.
Damarlarý içinden çekiyorlar ruhunu.)

Hazret-i Ali dahi buyurdu ayriyeten:
(Bana, kýlýç darbesi kolaydýr can vermekten.)

Peygamberlerden biri, bir gün bir kabristanda,
Gelip durdu, herhangi bir mezarýn yanýnda.

Allahü teâlâya yalvardý ki o vakit:
(Ya Rabbi, bu mevtaya hayat ver, onu dirilt!)

Onun bu duasýyle, dirilip kalktý hemen.
Dedi: (Buyur efendim, emriniz nedir benden?)

Ona, ölüm hakkýnda sorunca o Peygamber,
Dedi: (Bu büyük iþten, vereyim sana haber.

Öleli, elli sene olduðu halde bugün,
Hâlâ unutamadým acýsýný ölümün.)

Mümin, ameli ile bazý derecelere,
Kavuþsa da, eremez daha da yücelere.

Lakin can acýsýný çekince o an insan,
O yüksek dereceler, edilir ona ihsan.

Bir kâfir de, dünyada yaptýysa bir iyilik,
Ona da, bu acýdan verilir bir hafiflik.

Onun karþýlýðýný, dünyada almýþ olur.
Ahirette rahmetten, onlara zerre yoktur.

Teslim eylediðinde Musa Nebi ruhunu,
Sordu Allah, acýnýn ne miktar olduðunu.

Dedi: (Sanki içimde, bir dikenli çalý var.
Onu tutup, aðzýmdan kuvvetle çekiyorlar.

Çalýnýn her dikeni, takýlmýþ bir yerlere,
Çektikçe, o yerleri ediyor pare pare.)

Ýsa Peygamber ise buyurdu ki bir zaman:
(Bana dua edin de, can vermem olsun asan.)

Resul-i ekrem dahi dua etti ki þöyle:
(Ya Rabbi, can vermeyi bana da kolay eyle.)