Ebülleys Semerkandi, âlim ve veli bir zat.
Bir gün (dünya) hakkýnda, þöyle verdi izahat:

Rabbimiz bu dünyaya, suret verip mahþerde,
Bulundurur herkesin göreceði bir yerde.

Saçlarý darma daðýn, birbirine karýþmýþ.
Gözleri mosmor olup, dili dýþarý sarkmýþ.

Sivri köpek diþleri uzamýþ dýþarýya.
Kara, çirkin suratlý, benzer koca karýya.

O gün, mahþer halkýna nida eder bir melek:
(Bunu tanýr mýsýnýz, bilen var mý?) diyerek.

Derler ki: (Hiç görmedik ve asla tanýmayýz.
Onu tanýmaktan da Allah’a sýðýnýrýz.)

Melek der: (Ey insanlar, bilirsiniz siz bunu.
Yine de tanýtayým bunun kim olduðunu.

Uðrunda kavga eder, hani dövüþürdünüz.
Hani birbirinizi vurup öldürürdünüz.

En büyük arzunuzdu onu ele geçirmek.
Uðrunda mubah idi sizce günah iþlemek.

Hani övünürdünüz, onu elde edince.
O yolda çok yalanlar söylerdiniz bir nice.

Sizi, âlimleriniz ederdi de çok ikaz,
Siz kulak vermezdiniz onlara lakin biraz.

Ýþte ey ehl-i mahþer, bunu görürsünüz ya,
Çoðunuzu aldatan budur o fani dünya.)

Sonra da Cehennemden zebaniler gelerek,
Ateþe götürürler onu sürükleyerek.

Lakin o, Cehenneme yol alýrken, bu sefer,
Bazý þeyler söyler ki, iþitir ehl-i mahþer.

Der ki: (Götürüyorlar ya Rabbi beni, fakat,
Hani beni çok sevip aþýk olan cemaat?

Bana tâbi olup da, ardým sýra gelenler,
Hani seni býrakýp, bana gönül verenler?

Dün kimler geldi ise benim ile peþ peþe,
Onlar da, ardým sýra atýlsýnlar ateþe.)

Onlar, mahþer içinden seçilip ayrýlýrlar.
Dünya ile birlikte ateþe atýlýrlar.

Ve lakin bakarlar ki, þeytan dahi ateþte.
Toplanýp, bulunurlar ona çok serzeniþte.

Derler: (Senin yüzünden bu bela geldi esas.
Bir þey yap da, bizleri buradan eyle halas.)

O der ki: (Suçu neden bana yükletirsiniz?
Beni görmüþ müydünüz dünyada acaba siz?

Siz, suçtan kendinizi tutuyorsunuz hariç.
Peki, bunda sizin de suçunuz yok mudur hiç?

Siz niçin dininizi etmediniz hiç merak?
Ve niçin âlimlerden dururdunuz hep uzak?

Siz, kendi kendinizi attýnýz bu azaba.
Suçu, niçin üstüme atarsýnýz acaba?)